Türkiye'de İHA Mevzuatının Temelleri
Mevzuat neden var, SHGM, kaynak türleri, mevzuat nasıl okunur, güncel takip.
2.1 İHA mevzuatı neden var?
Her İHA aynı riski taşımaz. Küçük bir cihaz ile ağır bir platformun insanlara, yapılara ve hava trafiğine oluşturduğu tehdit farklıdır. Mevzuat; kimin, nerede, hangi şartlarda ve hangi izinlerle uçabileceğini belirleyerek bu riski yönetir.
2.2 SHGM'nin görev ve yetkileri
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü; İHA mevzuatını hazırlar, kayıt ve yetkilendirme süreçlerini yürütür, uçuş izinlerini değerlendirir, İHATTYS'i işletir ve emniyet denetimleri yapar. Kural ihlallerinde lisans askıya alma/iptal ve idari para cezası yetkileri vardır.
2.3 İHA mevzuatının ana kaynakları
- Türk Sivil Havacılık Kanunu (2920 sayılı)
- SHT-İHA (İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı) — temel düzenleme
- İlgili talimatlar (eğitim/sınav, tescil - SHY-7, işleticilik - SHY-6A-ÇH / SHY-6B)
- KVKK (6698), Elektronik Haberleşme Kanunu (5809), Ürün Güvenliği Kanunu (7223)
- SHGM genelge ve duyuruları; İHATTYS üzerinden yayımlanan bölge verileri
- Uluslararası referanslar: AB 2019/947 ve 2019/945, ICAO Doc 10019
2.4 Yönetmelik, talimat, genelge ve duyuru farkı
- Yönetmelik: temel hukuki çerçeveyi kurar
- Talimat (SHT): bir konunun nasıl uygulanacağını ayrıntılı düzenler
- Genelge: uygulamaya dair açıklama ve idari yönlendirme
- Duyuru: güncel bilgilendirme (tarih, sistem, süreç değişiklikleri)
2.5 Mevzuat nasıl okunur?
- Tanımı bul: İHA, pilot, kullanıcı, operasyon, uçuş zarfı, bölge...
- Kapsamı bul: düzenleme kimleri kapsıyor, neler kapsam dışı?
- Şartları bul: kullanıcıdan/pilottan ne isteniyor?
- Yasakları bul: ne yapılamaz?
- İzinleri bul: hangi durumda izin/koordinasyon gerekiyor?
- Sorumlulukları bul: pilot ve işletmeci neyden sorumlu?
2.6 Bir operasyonda hangi kurallar birlikte değerlendirilir?
İHA sınıfı (M0–M3), pilot lisansı seviyesi (P0/P1/P2), uçuş bölgesinin durumu (yeşil/turuncu/kırmızı), kayıt ve tescil durumu, uzaktan tanımlama ve geofence, hava koşulları ve KVKK yükümlülükleri aynı anda gözetilir. Bunlardan yalnızca birine bakmak yanıltıcıdır.
2.7–2.8 Güncel mevzuat nasıl takip edilir? Resmî kaynak neden önemli?
Güvenilirlik sırası: SHGM resmî kaynakları → güncel mevzuat metni → resmî duyurular. Birkaç yıl önceki bir video "burada izin gerekmez" diyebilir; oysa mevzuat veya bölge durumu değişmiş olabilir. Karar, resmî ve güncel kaynağa dayanmalıdır.
2.9 Mevzuat değişikliğinde ne yapılmalı?
- Değişikliğin yürürlük tarihini ve geçiş hükümlerini oku
- Eski ve yeni kuralı karşılaştır; senin durumunu hangi kural kapsıyor?
- Kayıt, lisans, cihaz ve belge durumunu yeni düzene göre güncelle
- Belirsizlik varsa uçuşu ertele ve SHGM'ye danış